كسانى هستند و ترتيب آنان را ذكر نماييد ؟ ج - در آيهء 83 سورهء بقره « وَ بِالْوالِدَيْنِ إِحْساناً وَ ذِي الْقُرْبى وَ الْيَتامى وَ الْمَساكِينِ » طبقاتى كه امر باحسان به آنان نموده ، ترتيب را رعايت كرده ، اوّل پدر و مادران را ذكر كرده ، كه پيداست از هرطبقه ديگرى باحسان مستحق‌ترند ، چون پدر و مادر ريشه اصلى است كه آدمى به آن دو اتكاء دارد ، و جوانهء وجودش روى آن دو تنه روئيده ، پس آن دو از ساير خويشاوندان بآدمى نزديكترند . بعد از پدر و مادر ، ساير خويشاوندان را ذكر كرده ، و بعد از خويشاوندان ، در ميانه اقرباء يتيم را مقدم داشته ، چون ايتام به خاطر خردسالى ، و نداشتن كسى كه متكفل و سرپرست امورشان شود ، استخقاق بيشترى براى احسان دارند ، ( دقت بفرمائيد ) . كلمهء ( يتامى ) جمع يتيم است ، كه به‌معناى كودك پدر مرده است ، و به كودكى كه مادرش مرده باشد يتيم نمىگويند ، بعضى گفته‌اند : يتيم در انسان‌ها از طرف پدر ، و در ساير حيوانات از طرف مادر است . « 1 » س 127 - معناى احسان در برابر ظالم كه در آيهء پايانى آيات قتال مطرح شده « وَ أَحْسِنُوا إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُحْسِنِينَ » « 2 » چيست ؟ ج - منظور از احسان خوددارى و امتناع ورزيدن از قتال ، و يا رأفت و مهربانىكردن با دشمنان دين و امثال اين معانى نيست ، بلكه منظور از احسان اين است كه هرعملى كه انجام مىدهند خوب انجام دهند ، اگر قتال مىكنند به بهترين وجه قتال كنند ، و اگر دست از جنگ برمىدارند ، باز به بهترين وجه دست بردارند ، و اگر به شدت و يورش مىبرند و يا سخت‌گيرى مىكنند ، باز

--> ( 1 ) . الميزان ؛ ج 1 ، ص 330 . ( 2 ) . سورهء بقره ، آيهء 195 .